Hvað er flugatvik?

Flugatvik er skilgreint sem rekstrartruflun, galli, bilun eða aðrar óeðlilegar aðstæður sem hafa eða kunna að hafa áhrif á flugöryggi en hafa ekki haft í för með sér slys eða alvarlegt flugatvik. Tilkynning um flugatvik er því leið sem gerir öllum hlutaðeigandi aðilum kleift að koma þessum upplýsingum til Flugmálastjórnar Íslands.

Af hverju á ég að tilkynna flugatvik?

Sú ákvörðun að tilkynna flugatvik krefst ákveðinnar hugarfarsbreytingar. Það er í mannlegu eðli að vilja fela mistökin þar sem ótti við áminningar og jafnvel refsingu lætur á sér kræla. En flugatvikin verða að komast upp á yfirborðið svo hægt sé að læra af þeim. Þess vegna þurfa flugmenn að geta tilkynnt um bilanir, gallaða verkferla og eigin mistök í flugi svo hægt sé að greina þá leitni sem gæti verið falinn slysavaldur. Heiðarlegar tilkynningar eru því lykilatriði í því að auka flugöryggi. Breyting á lögum um loftferðir gerir það kleift að hægt er að tilkynna án þess að eiga það á hættu að vera refsað fyrir. Flugmálastjórn er enginn akkur í því að svipta fólki skírteini sínu eða refsa á nokkurn hátt. Þvert á móti er það allra hagur að menn haldi sínum réttindum sem frekast er unnt og allir læri af tilkynntum flugatvikum.
Meginmarkmiðið er því að koma í veg fyrir slys og flugatvik en ekki að finna blóraböggul.

Hvernig getur mín tilkynning um flugatvik aukið flugöryggi?

Meginástæður þess að senda inn tilkynningu er í fyrsta lagi til að auka flugöryggi og í öðru lagi til að koma í veg fyrir slys. Skoðum dæmi: Flugatvik fær enga tölfræðilega merkingu hjá flugmanninum sem fyrir því verður. En ef allir sem lenda í eins eða svipuðum atvikum tilkynna einnig, verða til dýrmæt gögn sem geta gefið margvíslegar upplýsingar um innri tengsl atvikanna. Sé t.d. um óvenjulega aukningu að ræða er hægt að grípa inní með fræðslu og þjálfun og minnka þannig líkur á að slík atvik gerist aftur og valdi jafnvel alvarlegri atvikum eða flugslysi.

Evrópusambandsríkin hafa öll þegar hafið skráningu flugatvika á þennan hátt samkvæmt tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins er tók gildi þann 4. júlí 2005 (Tilskipun 2003/42/EB). Þau gögn ásamt íslensku gögnunum eru sameinuð í einn stóran grunn. Sá grunnur gerir það kleift að sjá heildarstöðu slíkra atvika og þannig auka enn frekar yfirsýn á tæknilegar bilanir og viðbrögð manna við þeim.
Flug snýst um samvinnu. Því þurfum við að læra bæði af mistökum okkar og annarra. Þess vegna tilkynnum við flugatvik.

Hvert ber að tilkynna?

Tilkynna ber flugslys og alvarleg flugatvik strax til Rannsóknarnefndar Flugslysa í síma 511-1666, 112 eða á rnf@rnf.is samkvæmt gildandi lögum og nýrri reglugerð um tilkynningarskildu. Sama reglugerð segir einnig að tilkynna skal öll flugatvik, flugslys og alvarleg flugatvik til Flugmálstjórnar Íslands skriflega á þar til gerðu eyðublaði og senda það með tölvupósti eða faxi innan 72 tíma frá því að atvikið átti sér stað.

Eyðublöðin er hægt að nálgast á vef Flugmálastjórnar www.caa.is, hjá Flugöryggissviði í Skógarhlið 12, Reykjavík, sem og hjá flugrekendum. Leiðbeiningar um útfyllingu eyðublaðsins er einnig að finna á vef Flugmálastjórnar Íslands. Flugrekendur geta notað eigin eyðublöð séu þau samþykkt af Flugöryggissviði Flugmálastjórnar Íslands

Hvað er ECCARIS og hvernig er hann notaður?

Allar tilkynningar um flugatvik eru skráðar í alþjóðlegan gagnagrunn (ECCAIRS) sem kostaður er og framleiddur af Evrópuráðinu. Þessi grunnur er hannaður sérstaklega til að halda utan um skráningu flugatvika og notaður af flugmálastjórnum, rannsóknarnefndum og þeim flugrekendum sem það kjósa. Bæði er hægt að nota ECCAIRS sem tæki til tölfræðilegrar greiningar og sem rannsóknartæki. Hér á landi er hann notaður af Flugmálastjórn Íslands til tölfræðilegrar greiningar og af Rannsóknarnefnd flugslysa við rannsókn á flugslysum og alvarlegum flugatvikum. Almennar tölfræðilegar upplýsingar verða gefnar út eins oft og þurfa þykir

Hvernig kemur það flugrekendum til góða að fá upplýsingar úr ECCARIS

Flugrekendur og aðrir aðilar sem tengjast flugrekstri geta fengið upplýsingar unnar úr ECCAIRS gagnagrunninum sem geta hjálpað þeim við að gera sinn rekstur ennþá öruggari. Dæmi um þær upplýsingar sem gætu nýst flugrekendum er tölfræði um atvik sem tengjast sömu flugvélategund og þeir nota, tíðni ákveðinna bilana í samanburði við eigendur samskonar flugvéla og tíðni árekstarhættu (TCAS) í samanburði við aðrar þjóðir Evrópu o.s.fv.

Hvenær hófst skráning flugatvika?

Um mitt árið 2005 hófst formlega skráning flugatvika hér á landi. Því geta allir aðilar er tengjast flugi þ.á.m. flugvallarstafsmenn, flugumferðarstjórar, flugmenn og flugvirkjar tilkynnt án þess að eiga á hættu að lenda í eftirmálum.

Hver eru TILKYNNINGASKYLD FLUGATVIK?

Eftirfarandi aðstæður og flugatvik verður að tilkynna á eyðublöðum Flugmálastjórnar eða öðrum sambærilegum eyðublöðum samþykktum af flugöryggissviði. Þessi tilkynningaskyldi listi er í tveimur hlutum. Annars vegar vegna aðstæðna sem gerir lofthæfi flugvélar ógilt og hins vegar vegna ýmissa tilkynningarskyldra flugatvika. Ástand sem gerir flugvél vanhæfa til flugs kemur venjulega fram í skoðunum og reglubundnu viðhaldi en flugatvik eiga sér stað meðan flugvélin er í fullri virkni.
Meðfylgjandi listi er ekki tæmandi og er eingöngu uppflettilisti til viðmiðunar.
EF ÞÚ ERT Í VAFA, TILKYNNTU ÞÁ ATVIKIÐ.

Un-airworthy Conditions — Aðstæður er rifta lofthæfi flugvélar (Reported by Maintenance)
• 1. Serious cracks, permanent deformation, burning or serious corrosion or failure of structure of the aircraft or engine.
• 2. Failure of any emergency system during scheduled testing.
• 3. Failure of a life limited component before completion of the full life of the component.
• 4. Any failure, malfunction or defect that is a result of complying with an AD or SB.
• 5. Un-airworthy conditions must be reported to the CAA and Aircraft Type Certificate holder.

Occurrences — Flugatvik (Reported by Flight Crew and/or Maintenance)
• 1. When a SYSTEM DEFECT occurs which adversely affect the handling characteristics of the aircraft or renders it unfit to fly.
• 2. When DOUBLE Aircraft SYSTEM Failure Occurs.
• 3. Flameout, shutdown or significant MALFUNCTION of any ENGINE.
• 4. When there is warning of FIRE or SMOKE, or when fire, explosion, smoke, toxic or noxious fumes occur.
• 5. TECHNICAL document ERROR that could endanger aircraft safety.
• 6. When an EMERGENCY is declared.
• 7. When SAFETY EQUIPMENT or PROCEDURES are defective or inadequate.
• 8. When deficiencies occur in any OPERATING PROCEDURES or MANUALS.
• 9. When there is incorrect LOADING of fuel, cargo or livestock, or DANGEROUS GOOD, or as significant LOADSHEET error.
• 10. When OPERATING STANDARDS are degraded due to deficient GROUND SUPPORT facilities.
• 11. When GROUND DAMAGE occurs.
• 12. When a REJECTED TAKE-OFF is executed after take-off power is established.
• 13. When an EXCURSION occurs, if any part of the airplane leaves the paved surface during taxiing, take-off or landing.
• 14. When significant HANDLING DIFFICULTIES are experienced.
• 15. When a NAVIGATOR ERROR occurs involving a significant deviation from the intended track.
• 16. When a HEIGHT CONTROL error of more than 300 feet occurs.
• 17. When there is an EXEEDANCE of the LIMITING PARAMETERS for the AEROPLANE CONFIGURATION or when a significant UNINTENTIONAL SPEED CHANGE occurs.
• 18. When COMMUNICATIONS fail or are impaired.
• 19. Whenever a GO-AROUND or a WINDSHEAR GO-AROUND is flown.
• 20. Whenever a GPWS WARNING occurs.
• 21. Whenever STALL WARNING occurs.
• 22. When a HEAVY LANDING CHECK is required.
• 23. When serious LOSS OF BREAKING occurs.
• 24. When the AEROPLANE IS EVACUATED.
• 25. When the aircraft lands with FINAL RESERVE FUEL OR LESS remaining.
• 26. When an AIRPROX (Air miss) or ATC INCIDENT or WAKE TURBULANCE event occurs.
• 27. When significant TURBULANCE or WINDSHEAR is encountered or other SEVERE WEATHER.
• 28. When crew or passengers are SERIOUSLY ILL, INJURED or become INCAPACITATED.
• 29. When there is difficulty in controlling VIOLENT, ARMED or INTOXICATED passengers or when the passenger RESTRAINT KIT is used.
• 30. When TOILET SMOKE DETECTORS are activated or vandalized.
• 31. When an act of aggression, e.g. passengers or HI-JACK occurs.
• 32. When SECURITY procedure are breached.
• 33. When BIRD STRIKE or other FOREIGN OBJECT DAMAGE occurs.
• 34. Any event where SAFETY STANDARDS ARE SIGNIFICANTLY REDUCED occurs.
• 35. When TCAS resolution advisory occurs.
• 36. Any event, which may provide USEFUL INFORMATION FOR THE ENHANCEMENT OF FLIGHT SAFETY.
• 37. When the aircraft did not LAND at PLANNED destination.